Aralık
Flaka Haliti
Nikoleta Marković, Ana Vilenica, Tanja Marković: Erkek ve kadın sanatçıların sanat tarihindeki pozisyonunu irdelemeyi denediğin Me, You and Everyone We Know adlı çalışman ne gibi bakış açıları, gözlemler ve sonuçlaraçığa çıkarıyor? Bu çalışma kime sesleniyor, ve ne gibi tepkiler aldı?
Flaka Haliti: Me, You and Everyone We Know, bir bakıma yeni bir çalışma bugüne deyin Üsküp’te Press to Exit’te sergilendi. Aslına bakarsak, bu çalışmayı tepki almayı ve kışkırtmayı amaçlayan bir iş olarak görmüyorum. Daha çok kendi içinde bir tepki olarak işliyor. Bu çalışma, My Ball isimli çalışmamın bir sonucu ve devamı niteliğinde ortaya çıktı.Çalışma, video animasyon ve diyagram, bu çalışmayla kadın ver erkek sanatçıların sanat tarihi ve güç eksenleri içindeki pozisyonunu bir zihin haritasıyla tanımlamaya çalışıyorum. Çoğunlukla bu gibi çalışmalar yap-boz gibi sunuluyorlar, dolayısıla ben de bu yap-bozu yeniden konumlandırmayı ve açıklık kazandırmak istedim. Videoda, diyagram hareket ediyor, bu pozisyonları dondurmanın güç olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda, tüm bunları okumanın ve bir anlam çıkarmanın karmaşıklığı var.
Video çalışman, Our Death/Others Dinner kamusal alan dahilinde kurbanlaştırılan konuları ciddi sorularla ele alıyor. Sanat yapımında kullanılan insanların, sanat çalışmasıyla birlikte ikinci defa araçsallaştırıldığı üzerine sorular yöneltiyor. Bu doğrultuda kadın sanatçıların sanat pazarında nasıl konumlandığı sorusu sorarak, kadın sanatçının toplumsal cinsiyet üzerine çalışma yaptığında ayrımcılık görüp görmediğini de sorguluyor. Kadın sanatçılar için bu tuzaktan kurtulmanın yolu ne olabilir?
Kadın ver erkeğin yaratıcılığı arasındaki ayırım sona erdiğinde ve kadın obje değil özne olarak algılanana kadar bu durum 19.yüzyıldan beri süre geldi. Whitney Chadwick’in Women, Art And Society adlı kitapta yazdığı gibi, tarihten kadın dahilerin var olmadığını öğreniyoruz.
İstisnai durumlar, kadın sanatçıları soyutlanmış örnekler olarak egzotize etmeye meyilli olarak karşımıza çıkıyor. Kadın sanatçı olarak ne kadar başarılı olursan ol, edinimlerin tek başına değil onun etrafında dönen şeylerle ölçülüyor. Me, You and Everyone We Know adlı çalışmamda bunu göstermeye çalıştım, Bence Jerry Slatz’ın Alman sanatçı Charline von Heyl’in hakkında söylediklerni düşünmekte fayda var.‘’Von Heyl iyi bir sanatçı değildir, kadın olduğu için değil, kötü resmettiği için’’ Buradaki tuzak kadınlar arasındaki gizli kadın düşmanlığı. Bunun nereden geldiğini anlamaya çalışıyorum. En basit cevap şu olabilir, yaşadığımız dünya devam eden bir sınırlılık hali var, böylece birbirimizle yarış halindeyiz. Böylelikle sorun giderek küçülüyor.Ancak şunu unutuyoruz, bu yerler kadınlar arası rekabetin başladığı yerler.
Yerel sanat sahnesindeki pozisyonunu nasıl tanımlıyorsun? Bir değişiklik gösterdi mi?
Hem evet, hem hayır, nereden baktığına göre değişiyor. Hala uluslar arası küratörler, Kosova’ya gidip oradaki sanatı incelediklerinde, hala Kosova’da güncel sanat yapan kadın sanatçı olmadığı bilgisi ile dönüyorlar, tek kelimesi bile geçmiyor. Bunun tek nedeni bazı yerel kurum ve kişilerin bu inancı devam ettirmesi. Ama eğer Priştina’daki güncel sanat kurumu Station Center for Contemporary Art’a soracak olursanız başka bir gerçeklikle karşılaşırsınız, bu mekan zaten 2006 senesinden beri Kosova güncel sanat alanında önemli rol oynamıştır.Bunum altını çizmekte fayda olduğunu düşünüyorum, Station, Kosova’daki kadın sanatçıların değerine gerçekten inanan ve sanat pratiklerinde cinsiyet farkını vurgulamadan çalışan tek sanat kurumudur.
Söyleşinin tamamını İngilizce olarak http://www.uzbuna.org/en/journal/conversations-new-feminisam-and-art/me-you-and-everyone-we-know adresinden takip edebilirsiniz.